Wyposażenie


Home ] Up ] Intencja witryny ] Historia ] Topografia ] Przewodnik ] Wydarzenia ] Usługi-sklepy ] Galerie foto ] Linki ]

 

 

 

 

Wyposażenie i urządzenia kościoła 

    "Wyposażenie i urządzenia kościoła" to tytuł umowny, w którym prezentujemy; sprzęt i niezbędne elementy służące do liturgii Mszy św., urządzenia nagłaśniające, ogrzewanie i oświetlenie jak i te elementy które nie są używane w liturgii, a znajdują się w kościele i stanowią jego wystrój. Założeniem przy redagowaniu witryny o brzeskim kościele i parafii, jest zaprezentowanie aktualnego stanu, jaki na dzień dzisiejszy można oglądać będąc w Brzeziu. Internetowa wizyta w Brzeziu jest też okazją do poznania naszej przebogatej historii w kontekście, tego co obecnie znajduje się w Brzeziu. W kościele nieodzownym stał się ołtarz soborowy, pulpit, organy, konfesjonał, chrzcielnica i inne rekwizyty, które są używane okazjonalnie do liturgii, pozostałe elementy (czasami zabytkowej wartości) stają się jakoby mniej istotne. Ogólne określenie konserwatyzmu oznacza coś negatywnego, bo hamuje postęp. Z drugiej strony każdy, który był świadkiem niedawnej przeszłości, z sentymentem wraca do swoich lat młodzieńczych i zauważa brak tego, co tej młodości towarzyszyło. W przypadku brzeskiego kościoła, znane było bogactwo wystroju w nowo wybudowanym kościele i należało rygorystycznie przestrzegać konserwatyzmu, aby uratować bezcenne dzieła sztuki i materialne relikty naszej zamierzchłej historii. Po co zamieniać stare (bezcenne), na nowe wątpliwej wartości i "urody".

    Zmiany jakie zachodzą w kościele katolickim widać wyraźnie na przykładzie brzeskiego kościoła. Przed tradycyjnym ołtarzem pojawił się drugi ołtarz, określany mianem ołtarza soborowego (twarzą do wiernych). W naszym kościele to już druga wersja jego konstrukcji. Z chwilą wydzielenia liturgii słowa w trakcie Mszy św. przy ołtarzu pojawił się pulpit, który spowodował zaniechanie korzystania z ambony. Posadzka prezbiterium jak i ołtarz soborowy oraz pulpit wykonane są z marmuru. Przy ołtarzu znajdują się dwa czteroramienne lichtarze z postaciami aniołów. Lichtarze wykonał do obecnego kościoła, brzeski rzeźbiarz- samouk Franciszek Dziedzic. Pierwotnie lichtarze stały na skraju balustradki (balasek), przy której rozdawano komunię św.. W początkowym okresie istnienia nowego kościoła po obu stronach ołtarza znajdowały się dwie ławeczki (Stalle), gdzie siedziały ważne osobistości uczestniczące we Mszy św.. Ławeczki były oświetlane misternie żłobionymi lampionami, które pochodzą ze starego kościółka. Lampiony te obecnie zdobią stary ołtarz .(niewidoczne na tym zdjęciu)

   Po lewej stronie prezbiterium obecny wystrój jest raczej skromny w porównaniu z tym wystrojem, który istniał tu kiedyś. Po lewej stronie znajdował się barokowy ołtarz św. Anny, który pochodził z XVI wieku. Zmiana została wymuszona zmianami w odprawianiu liturgii Mszy św.. Ambona pozostała na swoim miejscu i pochodzi ze starego kościoła, jest kilka razy modernizowana. W latach dwudziestych zdjęto olejne obrazy ewangelistów a w ich miejscu Franciszek Dziedzic wykonał ich odpowiedniki w postaci drewnianych figur, które istnieją do dziś. Po prawej stronie ambony zawieszono obraz Chrystusa Miłosiernego z objawienia Świętej już Siostry Faustyny. W roku 2005 za sprawą fundatorów, obraz ten zamieniono na nieco większy. Za sprawą miejscowych górników pojawił się mini ołtarzyk św. Barbary, figurę wykonał również Franciszek Dziedzic.

 

  Prezentowany św. Józef z Jezusem jest dziełem dłuta artysty rzeźbiarza z Katowic Brachmańskiego, który wykonał kompletny ołtarz poświęcony temu świętemu. Unowocześniony ołtarz św. Józefa, widoczny poniżej na zdjęciu, pojawił się w brzeskim kościele w 1960 roku, na odpust Mateusza i Macieja. Dla ścisłości, wyjaśniamy, iż ołtarz św. Józefa w kolejnych jego odmianach, stale znajdował się po prawej stronie prezbiterium. W tym miejscu gdzie obecnie jest figura św. Józefa stale znajdował się ołtarz św. Anny, którego historia jest analogiczna do omówionego starego ołtarza św. Józefa.

 

 

    Pierwotny ołtarz wykonany przez Brachmańskiego, skomponowany został w oparciu o bardzo stary barokowy ołtarz mogący pochodzić z okresu późnego średniowiecza. Reformacja w Brzeziu rozpoczyna w się w roku 1568, od momentu nabycia Brzezia przez protestanckiego właściciela Jana Reisewitza z Kędzierzyna. Kościół w Brzeziu powrócił do swoich pierwotnych wyznawców wiary katolickiej przed 1640 rokiem, kiedy to w protokole wizytacji biskupiej, Brzezie jest już wymienione jako kościół filialny kościoła parafialnego w Pogrzebieniu. Jeden z historyków opisujący historię kościoła w Brzeziu napisał; (...) " Zbudowany w 1614 r. nowy kościół drewniany, miał trzy ołtarze, widocznie jeszcze ze starego kościoła pochodzące, gdyż miały uszkodzone w "ojresie reformacji luterańskiej" znamiona konsekrowania." Starsi parafianie z pewnością pamiętają wspaniałe barokowe ołtarze, które w niezmienionej formie zostały przeniesione ze starego kościółka i istniały w obecnym kościele do 1960 roku.

 

    Wystrój kościoła po prawej stronie prezbiterium, nie ma żadnego ołtarza, które uprzednio tu się znajdowały. Dwa stare ołtarze ze starego kościółka i ołtarz główny, wykonane w stylu barokowym podkreślały secesyjny styl wnętrza naszej świątyni. Z tego co zostało dzisiaj trudno szukać jakiegokolwiek stylu architektonicznego. Widoczny obraz "Chrzest Chrystusa" jest w brzeskim kościele od niedawna, jako prywatny dar anonimowych parafian. Widoczny z prawej strony, obraz M.B. Częstochowskiej, pierwotnie miał tu swój ołtarz. Poza tym w tym rejonie znajdowały się ołtarze M.B. Bolesnej i M.B. Różańcowej. Chrzcielnica w obecnym stanie została wykonana on nowa za ks. prob. Ostrowskiego.

    Prawa nawa dziś, stała się miejscem na eksponowanie współczesnych figur dłuta Jana Brachmańskiego, które miały pozostać, gdy likwidowano ołtarze boczne w naszym kościele. Poniższe zdjęcie przestawia miejsce poszczególnych figur, na zmodernizowanych ołtarzach św. Anny i św. Józefa. W tym zestawieniu figur, centralna figura św. Anny zdobiła ołtarz, który znajdował się po lewej stronie prezbiterium.

 

  

 

  Ołtarz św. Anny, który w brzeskim kościele pojawił się na odpust św. Anny 1960 roku. Podobnie jak stary ołtarz św. Józefa, tak i ołtarz św. Anny zbudowany był na bazie starego ołtarza ze starego kościoła. Widoczna podstawa, jak i podstawa z ołtarza św. Józefa są najstarszymi elementami w brzeskim kościele, a znajdują się jeszcze w kościele; pod figurą M.B. Bolesnej w przedsionku kościoła oraz przy wejściu na chór w wieży kościoła.

 

 

    Gipsowe stacje drogi krzyżowej wykonane są w Bytomiu, w naszym kościele pojawiły się prawdopodobnie w latach międzywojennych 1925-29. Starsi parafianie pamiętają, iż stacje drogi krzyżowej rozmieszczone były na prawej ścianie nawy głównej i lewej ścianie nawy bocznej. Pierwsze konstrukcje miały charakter skrzyń- kasetonów, które po wojnie zostały odnowione według pierwotnego wzoru. W roku 1958 zrezygnowano z obudów i rozmieszczono wszystkie stacje wzdłuż jednej ściany, prawej, nawy głównej. Stacje drogi krzyżowej w obecnym ustawieniu i oprawie istnieją od 1985- 6 r., kiedy to wykonano obudowy do istniejących kompozycji figuralnych.

 

  

 Figura św. Antoniego stale znajduje swoje miejsce w naszym kościele. Prawie wszystkie figury w naszym kościele były rozmieszczone na filarach nawy głównej i prezbiterium. Kolejna modernizacja naszego kościoła powodują usunięcie wszystkich figur z brzeskiego kościoła. Pozostawiono jednak figurę św. Antoniego, którą umieszczono na prawej ścianie, pod chórem.

 

 

 

 

   Tablica pamiątkowa, kamień węgielny, znajduje się za ołtarzem, na wysokości około 1 metra od posadzki. Jako miejsce poświęcone wymaga jego oznaczenia. Z treści zapisu kronikarskiego wynika, iż za marmurową płytą, z datę wmurowania kamienia węgielnego, mieści się dokument, w którym w 1909 r. dopisano zdanie: "Kościół będzie ładniejszy jak oczekiwano, ale te dwa pierwsze rysunki były jeszcze dużo ładniejsze." (odrzucone przez władze pruskie). 

 

 

  

 

 W przedsionku brzeskiego kościoła znajdują się malowidła - freski na ścianach.  Po prawej stronie wejścia do kościoła, w przedsionku, widzimy kompozycję rzeźb przedstawiające scenę na Górze Kalwarii. Malowidło sufitowe przedstawia scenę Zmartwychwstania. Malaturę wszystkich obrazów w przedsionku wykonał miejscowy artysta malarza z Płoni. Freski były kilkakrotnie odnawiane.

 

 

 

    Po lewej stronie wejścia do kościoła, w przedsionku, napotkamy na godną uwagi kompozycję figur, którą wykonał wspomniany brzeski samouk Franciszek  Dziedzic. W naszym kościele znajdziemy więcej prac tego artysty- samouka. Malowidła w trzech kasetonach sufitowych przedstawiają sceny Wieczerzy Pańskiej, Wniebowstąpienia i Zmartwychwstania. Na uwagę zasługuje posadzka z kolorowych płytek terakotowych, które znajdują się w całym kościele. Starsi parafianie pamiętają podłogę z czerwonych płytek ceramicznych. Widoczny na ścianie krzyż jest rodzajem relikwii, które pochodzą ze starych poprzednich kościołów. Drzewo krzyża wykonano z cedrowej belki, która oparta była na filarach prezbiterium w dwóch poprzednich kościołach. W latach 60-tych, belkę z prezbiterium zdjęto, bo była już zmurszała. Nie zachowano niestety malowideł na desce przedstawiających św. Jana i Matki Jezusa. Postacie znajdowały się po obu stronach krzyża tryumfalnego. Postać Chrystusa na obecnym krzyżu w przedsionku, może być najstarszym elementem, który czczony był przez wiele wieków w Brzeziu. Starsi parafianie nie zapomną dwóch krzyży naturalnej wielkości, które były po obu stronach głównych drzwi wejściowej do kościoła. Pod krzyżami znajdowały się stare, z kamienia wykute, kropielnice.

 

    Kompozycja figur w przedsionku przedstawia sceną w Ogrójcu, którą znajdziemy w opracowaniu "Pismo Święte w Obrazach". Postacie apostołów wykonał z drewna lipowego, Franciszek Dziedzic. Starsi parafianie chyba pamiętają metalowe ogrodzenie "Ogrójca", które było kunsztem artystycznym brzeskich kowali.

 

 

 

    Naturalnej wielkości figury Chrystusa i anioła są wykonane przez tego samego artystę, jednak samouk podkreślił swoją indywidualność w tym, iż zmienił układ śpiących apostołów, zaś anioł w brzeskim Ogrójcu podaje Chrystusowi kielich i krzyż. ( w wzorcowej ilustracji jest tylko krzyż).

 

 

 

 

    Figura Matki Boskiej Bolesnej w przedsionku pierwotnie w naszym kościele była małym bocznym ołtarzem, który mieścił się w prawej nawie bocznej kościoła. U podnóża tego ołtarza budowano Boży Grób.

 

 

 

 

    Krzyż Misyjny znajduje się na placu kościelnym po lewej stronie wejścia do kościoła, u podnóża wieży kościelnej. W latach powojennych drzewo krzyża musiało być wymienione z uwagi na znaczne wypaczenie sylwetki krzyża z powodu działań atmosferycznych. Na nowym krzyżu Misyjnym znalazły się napisy; MISSIO i siedem dat kolejnych obchodów uroczystości Misyjnych w Brzeziu. 

 

 

 

     Kaplica  pochodzi z czasów budowy probostwa przez ks. Feliksa Borzuckiego w 1914 roku. Powstała jako element murowanego ogrodzenia z wejściem od strony obecnej Alejki Dulcissimy (od strony ul. Pogrzebieńskiej). Pierwotnie były to dwa pomieszczenia z osobnymi wejściami, których przeznaczenie nie było dokładnie sprecyzowane, stąd ks. Alojzy Ostrowski rozpoczął adaptację tego pomieszczenia na kaplicę przed pogrzebową. Kolejny proboszcz ks. Antoni Pieczka przygotowuje pomieszczenie do przechowywania zwłok zmarłych w warunkach sztucznej chłodni. Z uwagi na duże koszty takiego przedsięwzięcia zamiar taki zaniechano. Parafianie zgodnie podkreślają dużą przydatność pomieszczenia. Na uwagę zasługuje ciekawa architektura budowli.

 

Zapraszamy  do współpracy- autorstwo materiałów dostarczonych zapewnione.  Kontakt brzezie@raciborz.com.pl. Teksty i zdjęcia zastrzeżone /Ustawa o ochronie praw autorskich/. Modyfikowano. 22/05/06 r.   Autor witryny - Florian Burek. Witryna istnieje od 1994r.