Legendy1


Home ] Up ] Intencja witryny ] Historia ] Topografia ] Przewodnik ] Wydarzenia ] Usługi-sklepy ] Galerie foto ] Linki ]

 

 

 

 

Dębicz - stary przysiółek przynależny do Brzezia już w XVI wieku, wymieniany w dokumentach kupna sprzedaży wsi Brzezie. Nazwa pochodzi stąd, iż rejon ten, w kierunku rzeki Odry, był zalesiony starymi dębami. Dębicz posiada liniową strykturę zabudowy, wzdłuż drogi do Kobyli, od strony drogi do Rybnika.

Rajdbana- Rejon między Dębiczem a Kobylą. Po obu stronach drogi znajduje się stosunkowo suchy piaszczysty grunt. Teren ten był wykorzystywany przez wojsko pruskie, które stacjonowało licznie w koszarach w Raciborzu. Rajdbana stanowił doskonały teren do ćwiczeń jazdy konnej.

Lukasyna - przysiółek Brzezia, mylnie utożsamiany z Dębiczem. Pierwotnie, w rejonie rozstaju dróg w kierunku Raciborza, Rybnika i Wodzisławia, nie było żadnych zabudowań, jedynie stara karczma. W dolnej części Dębicza, obecnie można zauważyć dwa rozstaje dróg; obecnie istniejące oraz starsze, w rejonie bramy wjazdowej do zakładu (Garbarnia). Droga w kierunku Wodzisławia przebiegała pierwotnie obecną drogą Wiśniową (Jagielnia), przez Szajty (Pogwizdów) przez Lutoń u podnórza Konotek (Pogrzebień) by w Lubomi obok kościoła prowadzić na Grabówkę. Legenda głosi, iż dwaj synowie karczmarza Lukas i Łukasz zaciągnęli się do wojska Jana III Sobieskiego. Za wzorową służbę Król podarował im na własność pola wokół karczmy. Był czas, iż ta część przysiółka przyjęła nazwę od właściciela młyna, Młyn Domsa. Młyn spłonął, powstała Garbarnia.

Brzeziny- rejon Brzezia, po północnej stronie, o bardzo lichej strukturze gleby, gdzie rosły uprzednio brzozy. Być może, od widoku tych brzóz, wywodzi się nazwa Brzezie. Obecnie mieści się tu śmietnik odpadów komunalnych miasta Raciborza.

Stawiska - wzdłuż drogi z Raciborza, w kierunku Rybnika, za Lukasyną, po prawej stronie płynie niewielki strumyk. Woda wydziela się z źródeł w lesie zwanym Zbytki. Na jednej ze starszych map można naliczyć aż cztery młyny wodne, co wymagało gromadzenie wody - Stawiska.

Kościarnia - rejon Brzezia, którego nazwę określał zakład przemysłowy, a że był to zakład, w którym surowcem były kości zwierzęce, stąd Kościarnia. Pierwsza nazwa tego zakładu to CERES (Bogini urodzaju), z uwagi na produkowane tu nawozy sztuczne. Charakter produkcji powodował zmiany nazw: KOŚCIARNIA, CENTRA, EMA, ZECH- przestał istnieć w końcu lat 90.- tych, pozostał napis na tablicy informacyjnej autobusu MPK Nr 1, jako przystanku końcowego.

Doły- za Kościarnią, w kierunku lasu Zbytki, znajduje się osiedle chałupnicze, które również jest wymieniane w starych dokumentach, jako przysiółek Brzezia.

Zbytki - las u podnóża Górnego Kornowaca i Pogrzebienia, gdzie znajdują się liczne źródła wody pitnej. Ze Zbytków prowadzono drewnianymi rurami wodę do raciborskiego browaru. Zbytki, to też określenie, które bierze się z potocznej nazwy zbytku, w pojęciu zabawy. Z tym miejscem wiąże się znany z zapisów historycznych proces czarownic.

Jagielnia - potocznie związane z owczarnią, która się tam znajdowała. Jednak są podstawy do tego aby stwierdzić, iż nazwa bierze się od jagelnego pola (Jagło - zboże). 

Lipki - Najwyższe wzniesienia w rejonie Brzezia. Legenda głos, iż rosnące na wzgórzu siedem lip, to pamiątka, która pozostała po Królu Janie III Sobieskim. Według pisemnego przekazu, wojska Króla Jana rozłożyło się na "Kobylskich polach". Kto nie był na Lipkach i nie wie, iż widoczne ze wzgórza lasy w stronę Kobyli, są sadzone w początkach ubiegłego stulecia, ten może sceptycznie przyjmować legendę. Jest też starsza wersja legendy, która mówi o siedmiu pannach klasztoru ...

Cześniówka - aleja czereśni, która istniała jeszcze w latach osiemdziesiątych, która istniała wzdłuż drogi między drogą Pogrzebieńską a starą karczmą na Lukasynie. Trudno zrozumieć bezmyślność stosownych służb, którzy tą drogę nazwali Wiśniową, przy której nie rośnie ani jedno drzewo wiśniowe.

Sosienka - drugie co do wysokości wzniesienie w otoczeniu Brzezia, które znajduje się między ul. Wiśniową i ul. Sosienkową. Sosienka umiejscowiona jest w centralnym miejscu wsi, jest widoczna z wszystkich stron i z każdego przysiółka. Sosienka jest też w herbie pieczęci Gminy Brzezie. Na wzgórzu znajdowało się drzewo z którym, wiązało się wiele powiastek. 

Książdwór - ksiądzdwór, zamiennie stosowane określenia pól między Sosienką a Kościarnią. W tym rejonie, w czasach gdy wieś była wsią rycerską, znajdował się Zamek- Dwór Rycerski. Drugie określenie pochodzi z czasów, kiedy kościół w Brzeziu, łącznie z gruntami kościelnymi, znalazły się w posiadaniu proboszcza Pogrzebieńskiego.

Pogwizdów - osiedle chałupnicze, dominium Zamku w Raciborzu, gdzie zamieszkiwała służba zamkowa. Pogwizdów jest najstarszym przysiółkiem Brzezia. Określenie Pogwizdów pochodzi od zgwizdywania się w celu wspólnego spotkania. Mówiło się też, iż zgwizdywało się, gdy udawano się do Zbytków. Liniowa zabudowa, między dwoma wzgórzami, wzdłuż drogi w kierunku zachodnim- w stronę doliny Odry powoduje, iż wieją tu silne wiatry - stąd wiatr gwiżdrze. 

Kamieniok - staw, przedzielony groblą znajdujący się po prawej stronie drogi do Raciborza, tóż przed skrętem drogi na most na "Uldze". Staw znajduje się na starych mapach, zanim wybudowano most i Kanał, zaznaczony jako "Kamieniok". Nie jest wykluczone, iż staw powstał właśnie po wydobyciu z tego miejsca kamieni użytych przy budowie domów w mieście. Po wojnie jest stawem hodowlanym, jednak dość szybko stał się atrakcją dzieci do kąpieli. Władze miasta wiązały z tym miejscem nadzieje, aby staw zagospodarować na cele rekreacyjne. Równie szybko okazało się, iż nie ekologiczne technologie miejscowych zakładów, swoimi ściekami, powodują skażenie stawu. Zasypano więc staw gruzem budowlanym, do poziomu dziś istniejącego.

Dombek - Dębicz, Dambina (na Płoni), wskazują na pochodzenie nazwy terenu od drzewostanu jaki tu dominował. W tym przypadku chodzi o dęby, które były wycinane, w celu budowy miasta czy też odbudowy miasta po licznych jego pożarach. Po doszczętnym wykarczowaniu lasu powstały tu urodzajne pola, bedące podstawowym obszarem rolnym Dworu. 

Bismark - stara nazwa Podgórze. Podgórze jest wzniesieniem najniższym na tle istniejących wzniesień Brzezia. Na wzgórzu i jego poboczach uprawiano ziemniaki i siano zboże. W końcu XIX wieku, przechodziła tu aleja dębowa, łącząca istniejące aleje; Ajchlówka(dęby) i Aleję lipową. W roku 1915 wybudowano tu pomnik Bismarka w postaci kamiennej wieży. Właścicielom gruntów zaoferowano zamianę gruntów, zaś całe wzgórze zalesiono w formie parku. Pozostał tyko las, wieżę zburzono w 1934 roku na polecenie ówczesnego Wojewody Grażyńskiego, jako odwet za awanturnicze poczynania bojówek faszystowskich.

Ajchlówka - tak potocznie nazwano istniejącą aleję dębową, prowadzącą do wsi z kierunku Lukasyny. Wszystkie aleje spacerowe prowadziły na Widok, głównego celu spacerów mieszczan z Raciborza. Ajchlówka spełniała specyficzną rolę dla wsi. Gmina powołała specjalnego pastucha świń, który w okresie opadania żołędzi, prowadził stado świń na żer.

 

Zapraszamy  do współpracy- autorstwo materiałów dostarczonych zapewnione.  Kontakt brzezie@raciborz.com.pl. Teksty i zdjęcia zastrzeżone /Ustawa o ochronie praw autorskich/. Modyfikowano. 22/05/06 r.   Autor witryny - Florian Burek. Witryna istnieje od 1994r.