Historia


Home ] Intencja witryny ] [ Historia ] Topografia ] Przewodnik ] Wydarzenia ] Usługi-sklepy ] Galerie foto ] Linki ]

 

Kalendarium
Historia Kościola
Historia szkoly
Historia Brzezia

 

 

 

Historia naszej miejscowości w ogólnym zarysie. 

    Głównym źródłem informacji historycznych o Brzeziu jest najstarsze opracowanie z roku 1888 ks. Augustyna Weltzla, proboszcza z Tworkowa. Inspiracją do napisania kroniki parafii Pogrzebień, było spotkanie z kolegą z czasów studenckich w osobie biskupa wrocławskiego Dr Gleiha, który przybył w te strony dla udzielenia bierzmowania. Do parafii pogrzebieńskiej należały wtedy społeczności w Brzeziu, Kornowaca i Nieboczów. Kronika jest dedykowana biskupowi z okazji 50-lecia jego kapłańskiej posługi. 

    W wielu opracowaniach historycznych różnych autorów wymieniane jest Brzezie jako wieś znacząca, której historia jest dość urozmaicona. Położenie geograficzne, płaskowyż Wyżyny Rybnickiej oraz Nizina Odry, powoduje zderzenie jakże różnych specyficznych uwarunkowań. Prawa strona niziny Odry, gdzie leży Brzezie, skierowana jest w stronę Górnego Śląska lewa zaś rozpoczyna ogromny obszar nizinny Dolnego Śląska. Miasto Racibórz swoje związki kulturowe i handlowe kierowało w stronę Opola, Wrocławia i Opawy. Stanisław Michalkiewicz, autor książeczki p.t. "O rzeźniku Gracy zmowie Tworkowskiej i powstaniu chłopskim 1811r." wydanej przez Śląski Instytut Naukowy z serii Śląskie Epizody Historyczne, przytoczył wypowiedź anonimowego szlachcica, który tak rozpoczyna relację na temat przebiegu jednego z epizodu wydarzeń powstania chłopskiego w 1811r.: "Po polskiej stronie Odry było jeszcze spokojnie, aż około 10 lutego 1811r. wystąpiła wieś Pszów, która wysłała 50 chłopów do Krzyżkowic którzy udali się do ludzi odrabiających pańszczyznę, aby odstąpili od pracy bo zgodnie z edyktem królewskim (9 październik 1807r.) wszelka pańszczyzna ustaje..."

    .Granica między Polską a Niemcami przebiegała przez Brzezie - Lukasynę dopiero w 1922r. w wyniku III Powstania Śląskiego. Często zauważamy też aktywny udział Brzezian w wydarzeniach historii naszego rejonu po obu stronach Odry. Godnym odnotowania jest fakt, iż taki właśnie pozorny podział raciborszczyzny istniał w wyższych warstwach wlaścicieli ziemskich i przemysłowych. Ludność wiejska stanowiła jednolitą warstwę społeczną, którą łączył wspólny język - śląska gwara, ciężar pańszczyzny i wielka bieda. Dopiero od roku 1872 rozpoczął się proces systematycznego niemczenia Ślązaków. Od 1742 roku Śląsk znalazł się pod panowaniem Prus. Od tego czasu na Śląsku obowiązuje urzędowy język niemiecki natomiast w relacjach z ludnością, znajomość języka polskiego - gwary śląskiej była nieodzowna. Akty wlasnościowe były pisane w dwóch językach. Podobnie było gdy Ślask, po śmierci w 1532r. ostatniego piasta, był pod panowaniem najpierw Czeskim potem Austrackim.

    W historii naszej miejscowości można wydzielić pewne okresy, które w kontekście całej historii, mogą być pomocne w prezentacji naszej lokalnej historii. Nie ma innej drogi porządkowania naszej lokalnej przeszłości jak tylko w ramach istniejących ośrodków naukowych - uniwersyteckich, podejmowanie przez studentów rodem z Brzezia prac magisterskich. Nikt tego za nas nie zrobi lepiej. Dla dobra prawdy historycznej należy odrzucić opracowania pisane tylko przez niemieckich historyków  nawet te, które są poprawnie tłumaczone na jezyk Polski. Każdy historyczny materiał źródłowy będzie inaczej interpretowany w zależności od ducha narodowości historyka.  

    Okres średniowiecza do roku 1561, kiedy to kończy się okres własności rycerskiej. Brzezie jak i inne sąsiednie wsie, były własnością rycerzy, którzy swoim wojennym rzemiosłem służyli u książąt piastowskich. Za dobrą służbę, książę darował część wsi rycerzowi, z prawem dziedziczenia. Leopold Musioł, znany historyk, zauważa, że w Brzeziu można wyodrębnić przynajmniej trzy takie rody rycerskie. Przeglądając kalendarium właścicieli z tego okresu doliczyć można się aż 13 właścicieli, o których, poza nazwiskiem i imieniem, nic więcej nie wiemy.  

    Okres reformacji, o którym w Brzeziu możemy mówić od 1568r., gdy właścicielem wsi zostaje protestancki właściciel Reisewitz. To z jego powodu kościół i parafia w Brzeziu utraciły na 300 lat swoją samodzielność, stając się filialnym kościołem parafii w Pogrzebieniu. Mimo, iż protestanci zadomowili się na stałe w mieście, w Brzeziu ich pobyt nie trwał długo. W 1658r. nowy właściciel w osobie hrabiego Leopolda Oppersdorffa, który znany był z gorliwej wiary chrześcijańskiej powoduje, iż znowu w kościele brzeskim odprawiane są katolickie nabożeństwa, a kościół i parafianie mają swoich pasterzy z parafii w Pogrzebieniu.  

    Po roku 1727 majątek Oppessdorffów został zlicytowany i od tego czasu wieś jest własnością miasta, które ją wynajmuje rożnym dzierżawcom. W okresie tym, jak w kalejdoskopie, zmieniają się dzierżawcy Brzezia, od oficera w stopniu pułkownika do właściciela poczty. Kim byli włodarze Brzezia? (W opracowaniach można ich naliczyć około dwunastu).  

    W początkach XIX wieku na ziemi raciborskiej pojawia się fala rozruchów społecznych związanych z wyzwolenia od powinności odrabiania pańszczyzny. Brzezie jest jedną z pierwszych w okolicy, wsi, w której zniesiono pańszczyznę co miało miejsce już w roku 1824. Chłopi z Brzezia uczestniczą czynnie w powstaniu chłopskim, określanym również buntem Tworkowskim, który na owe czasy miał szeroki zasięg bo obejmował miejscowości po obu stronach rzeki Odry. Co zawierają dokumenty z tego okresu?. Wymieniane są nazwiska chłopów z Brzezia. 

    Początek XX wieku, to okres budzenia się świadomości przynależności narodowej, pojawiają się tęsknoty powrotu Śląska do Macierzy. Trudno jest zrozumieć dzisiejsze trendy niektórych osób do zmiany przynależności narodowościowej. Nikt nie jest w stanie zaprzeczyć, iż na Śląsku od zamierzchłych czasów mówiło się po Polsku, czyli po Śląsku. i każdy Ślązak deklarujący się jako Niemiec rozumie gwarę śląską- staropolską. Niemiec nie Polak, nigdy nie zrozumie żadnego Ślązaka, chyba że jest osadnikiem niemieckim i przyswoił sobie gwarę śląską. Za czasów Pruskich, urzędnik do pełnienia funkcji państwowych na terenie śląska musiał znać gwarę śląską. Księża, aby móc pełnić posługę kapłańską musieli znać śląską gwarę. Pierwszy proboszcz na nowo powstałej parafii brzeskiej, ks. Feliks Borzucki uczył się tej gwary w Brzeziu. Mało kto wie, iż w rękach osadników niemieckich znalazły się niemieckie słowniki gwary śląskiej.  Nie należy mieszać emigracji zarobkowej, w całej Europie, ze zmianą przynależności narodowej. Plebiscyt i Powstania Śląskie są faktami, które spowodowały powrót  pierwotnych granic państwowych w naszym rejonie. W naszej historii  bolesne były rozbiory Polski. Po drugiej wojnie światowej prawie cała Europa wróciła  do pierwotnych granic państwowych. Nasuwa się też pytanie, jaką przyszłość dla Brzezia zgotuje członkostwo w Unii Europejskiej? Czy Obywatel Europejczyk zechce się wyrzec swojej narodowej przynależności? Oby znowu w całej Europie nie panowali Niemcy.!!!

    Mimo woli dostrzegamy, iż miniony okres po drugiej wojnie światowej umyka nam z pamięci. Najnowsza monografia naszej Wsi- Dzielnicy czeka na swojego autora. Okropności drugiej wojny światowej, losy wojenne Brzezian noszących różne mundury wojskowe, to niejednokrotnie autentyczne dowody ludzkiej tragedii. Opracowanie tych tematów stanowiło by ciekawą lekturę, jeśli materiałem do opracowania stały by się relacje autentycznych przeżyć, konkretnych ludzi. Suma wojennych doświadczeń naszych parafian mogłyby stanowić materiał do przemyśleń dla przyszłych pokoleń.  

    Wyzwolenie, powroty do domu, znowu prześladowania, zniewolenie totalitaryzmem, walka z kościołem, zrywy solidarnościowe robotników i studentów z Brzezia to fakty, które sami doświadczaliśmy. Trzecia Rzeczpospolita, zmiany od nowa. Wydarzenia, jakby niedawne, a jednak mało o nich już możemy powiedzieć w odniesieniu do własnego podwórka. 

    Każdy wymieniony okres, może być pracą dyplomową lub magisterką, do czego zachęcamy naszych przyszłych studentów. W ostatnim okresie mamy szczęście do ambitnych studentów rodem z Brzezia, bo podjęto tematykę przeszłości Brzezia już w sześciu pracach magisterskich.  Nie bez znaczenia dla takich decyzji jest istnienie naszego sublokalnego pisma historyczno- regionalnego jest "Brzeski Parafianin" Dziękujemy autorom za ich wkład w historię Brzezia. Jednocześnie naszą historię lokalną próbuje się nam podawać w interpretacji niedawnych zaborców (nawet już przetłumaczonych na język polski). Równie wiele zła wniosła druga epoka zniewolenia Polski przez "okupację" dawnego ZSRR. Status miejscowości przygranicznej Brzezia dotkliwie odczuli Brzezianie niezależnie od ich orientacji narodowościowej. Idea obywatela Europy chyba jest błędna bo czyni człowieka bezprzedmiotowym, bo narusza potrzebę przynależenia do swojej grupy - z własnych korzeni.

 

Zapraszamy  do współpracy- autorstwo materiałów dostarczonych zapewnione.  Kontakt brzezie@raciborz.com.pl. Teksty i zdjęcia zastrzeżone /Ustawa o ochronie praw autorskich/. Modyfikowano. 22/05/06 r.   Autor witryny - Florian Burek. Witryna istnieje od 1994r.