Architektura


Home ] Up ] Intencja witryny ] Historia ] Topografia ] Przewodnik ] Wydarzenia ] Usługi-sklepy ] Galerie foto ] Linki ]

 

 

 

 

   Architektura bryły budowli kościoła w otoczeniu brzeskich zabudowań na tle panoramy doliny Odry i miasta Raciborza. Kościół został wybudowany w latach 1904- 1906 w odległości około 50 metrów od starego drewnianego kościółka, który oddano do użytku w 1746 roku. Stary kościółek rozebrano w 1907 roku. W otoczeniu mogił na starym cmentarzu stoi kamienny krzyż, który postawiono w miejscu gdzie w rozebranym kościele stał ołtarz. Znawcy stylów architektonicznych nie potrafią jednoznacznie określić stylu nowo wybudowanego kościoła w Brzeziu. Na podstawie opisów okoliczności budowy kościoła wymienia się trzy projekty, które zostały odrzucone przez władze Pruskie z uwagi na duży koszt budowy. Być może zaistniały tu inne okoliczności, bo pierwszy projekt sporządził projektant, który wzorował się na modelu kościoła w Pszowie. Drugi projekt wykonano w Opolu, który również został odrzucony. Ostatecznie zrealizowano projekt pod nadzorem projektanta z Berlina. W latach 1895 - 1905 pojawia się w Anglii awangardowy ruch artystyczny, który pojawia się też w Europie. Ruch ten przyjął nazwę SECESJA (łac.) i głównym jego celem jest dążenie do stworzenia syntetycznego stylu przy założeniu równości wszystkich zastosowanych dziedzin sztuki. W architekturze S. to zamiłowanie do falistych i płynnych linii, ornament o formach abstrakcyjnych i stylizowanych motywach roślinnych i zwierzęcych, swobodne układy kompozycyjne, najczęściej asymetryczne z dominacją jasnej kolorystyki. Na Śląsku ujawniły się odmiany S. Berlińskiej i Wiedeńskiej. Kto wykonywał kolejne projekty, dziś trudno ustalić. Dla Brzezian istotnym jest to, że projekt powstał za sprawą tego samego projektanta, który projektował kościół ewangelicki w Raciborzu (stał w miejscu obecnej szkoły muzycznej).

     Nawa główna brzeskiego kościoła w obecnym stanie. Dla osób wywodzących się z Brzezia może się pojawić wyraz ubolewania z powodu rozbieżności z tym co kiedyś stanowiło wystrój kościoła a tym co widzimy dzisiaj. Istotne zmiany wystroju pojawiają się w latach 60. i 70-tych. Chlubą wystroju dawnego kościoła w Brzeziu były wspaniałe żyrandole pochodzące ze starego kościółka. Na zdjęciu z uroczystości 25-lecia kapłaństwa ks. prob. Feliksa Borzuckiego nawę główną zdobił dużych rozmiarów żyrandol (Rorotnik) oraz drugi, nieco mniejszy, (Pająk) zawieszony przed prezbiterium.. Żyrandole wykonane były ze złoconego mosiądzu z licznymi kryształowymi wisiorkami. Wspomniane żyrandole, pochodzące ze starego kościoła, dawały oświetlenie całego kościoła od płomienia licznych świec. Dopiero w 1927 roku żyrandole zostały przystosowane do oświetlenia elektrycznego, również inne źródła światła zamieniono na elektryczne. Na ścianie nad prezbiterium były kolorowe freski ścienne przedstawiające Ducha św. a po obu stronach wznosiły się duże anioły. Malatura kościoła ulegała kolejnym zmianom. Być może brakują nam też figur Świętych, umieszczonych na każdym filarze nawy głównej i na ścianie prezbiterium. Wymiary: Nawa główna 30mx13,50m(z chórem). Prezbiterium na planie 5-kąta w kwadracie 9mx9m. Wysokość nawy głównej 16,5m, wys. ścian bocznych 11m.

    Prezbiterium w przytoczonym fotograficznym ujęciu pozwoli chociaż w ogólnym zarysie  określić styl architektoniczny brzeskiego kościoła. Większość budowli sakralnych budowanych według założonego stylu, charakteryzuje symetria planu. W przypadku naszego kościoła brak jest tej charakterystycznej symetrii. Układ zdjęcia sugeruje trójnawowe wnętrze kościoła, mimo, iż uważny obserwator zauważy, iż łukowe podcienia oddzielające nawy boczne od nawy głównej są różnej wysokości. Nawa lewa i nawa prawa są zbudowane na planie prostokąta różnych rozmiarów. Konsekwentnie do założonej asymetrii rozwiązano problem naturalnego oświetlenia. Projektant wiedział, iż w kościele znajdą się prawie wszystkie nadające się do użytku elementy wystroju w tym barokowy ołtarz główny i dwa barokowe ołtarze boczne, barokowa ambona a nowe organy miały być wykonane w stylu neobarokowym. Kościół powstaje na początku XX wieku a elementy wystroju pochodzą z okresu XVIII wieku. Taką celową mozaikę wystroju i budowli z różnych epok znawcy historii sztuki określili właśnie mianem Secesji.

    Prawa nawa boczna jest rodzajem wnęki w której obecnie znajduje się obraz Matki Boskiej Częstochowskiej oraz kompozycja składająca się z figur, które pierwotnie stanowiły dwa odrębne ołtarze. Kompletny zestaw figur ołtarza św. Anny został uzupełniony o dodatkowe figury z byłego ołtarza św. Józefa. W trakcie budowy były czynione starania aby tę stosunkowo małą przestrzeń przeznaczyć na drugą zakrystię. Znajdujące się tu drzwi wejściowe od początku nie były używane. W tej nawie urządza się Boży Grób lub Stajenkę. Prawa nawa boczna ma rozmiary 6,22mx3,50m.

 

 

 

 

    W lewej nawie bocznej, w jej tylnej części znajdują się dwa konfesjonały pochodzące ze starego kościoła. Jeden z nich, bardzo stary, jest już w trzecim kościele. Drugi konfesjonał prawdopodobnie powstał krótko przed budową nowego murowanego kościoła. Nawę boczną upatrzyli sobie parafianie z Nieboczów, jako że kościół w Brzeziu był kościołem parafialnym dla wsi Brzezie i Nieboczowy do 1930 roku. Po wybudowaniu kościoła w Nieboczowach, krótko potem powstaje nowa samodzielna parafia. Pierwotnie w miejscu konfesjonału w tylnej ścianie, znajdowało się wejście na chór. Obecne wejście na chór umożliwiają drzwi pod balkonem chóru. Nawa boczna ma rozmiary 22,22mx5,60m

 

     Prawa strona nawy głównej, widoczna od strony prezbiterium w całej okazałości oddaje architekturę wnętrza brzeskiego kościoła. Neobarokowa konstrukcja organów była budowana w Brzeziu. Kasetony sufitu i na balkonie chóru, oraz barokowa konstrukcja organów w połączeniu z bardzo ciekawym zestawieniem zespołów trzech okien daje wrażenie doskonałego ładu i estetyki, które uderzają każdego kto pierwszy raz znajdzie się w świątyni. W cieniu południowego światła okien, rozmieszczono wszystkie stacje drogi krzyżowej. Charakterystycznym w architekturze budowli, zarówno w konstrukcji zewnętrznej jak i architekturze wnętrza są krzywizny o łagodnych, owalnych i kołowych kształtach. Brzezianie którzy długo nie byli w brzeskiej świątyni, muszą przyznać, iż zmiany jakie tu zaszły, poszły w dobrym kierunku.

 

 

 

 

    Widok tylnej ściany nawy głównej w Brzeskim kościele jest przykładem ducha jaki towarzyszył projektantowi kościoła aby utrzymać barokowy wystrój z uwagi na umiejscowienie w nowej budowli starego barokowego ołtarza. To co widzimy na zdjęciu jest wykonane w Brzeziu przez bliżej nam nieznanego rzeźbiarza Bemstema, oraz miejscowych stolarzy. Organy znalazły się w kosztorysie budowy nowego kościoła stąd styl obudowy organów musiał być zharmonizowany z ołtarzem. Wiemy, iż na czas poświęcenia kościoła były zamontowane 12 głosowe organy, które miały być sukcesywnie rozbudowywane do możliwości organów 24 głosowych a co stało się faktem w 1919 roku. To co widzimy jest neobarokowym wystrojem i rezultatem wieloletniej pracy artysty i całej parafii.  

 

              

    Zdjęcie pierwsze z lewej przedstawia obecny stan, który został wymuszony zmianami w liturgii. Widoczna w podcieniu lewej nawy bocznej, figura św. Józefa z Jezusem, nie jest ołtarzem (był tu stary barokowy ołtarz św. Anny), a jedynie elementem dekoracyjnym. Pod figurą obecnie znajduje się wejście do ołtarza, od strony wiernych przez nawę główną. 

    Drugie zdjęcie pokazuje fragmenty rzeźb organów. Na szczycie organów znajduje się misternie żłobiony łuk z obłoków z głowami dwóch aniołów, pod łukiem znajduje się barokowa figura Matki Boskiej Anielskiej. Na uwagę zasługują motywy rzeźbione, które różnią się od analogicznych zdobień na starym barokowym ołtarzu. Motywy na organach są motywami roślinnymi z ulistnieniem podobnym do liści ostu. 

    Kolejne zdjęcia przedstawiają dwa witraże, które znajdują się w prezbiterium. Prawy witraż obrazuje moment przekazania, przez Matkę Boską z dzieciątkiem, różańca świętego dla Ojców Kościoła do odprawiania przez wiernych. Lewy witraż przedstawia św. Rodzinę. Firma która wykonała witraże proponowała wykonania witraży we wszystkich oknach naszego kościoła, co było nie do zrealizowania ze względu na koszt przedsięwzięcia.

 

Zapraszamy  do współpracy- autorstwo materiałów dostarczonych zapewnione.  Kontakt brzezie@raciborz.com.pl. Teksty i zdjęcia zastrzeżone /Ustawa o ochronie praw autorskich/. Modyfikowano. 22/05/06 r.   Autor witryny - Florian Burek. Witryna istnieje od 1994r.